Những điều mình học được khi làm một dự án lớn

Khi đi làm, chắc hẳn ai cũng từng tham gia vào một dự án lớn với nhiều khó khăn và thử thách. Làm sao để một dự án khó vẫn đảm bảo đúng tiến độ?

Mấy tháng qua, mình tập trung làm một dự án lớn. Đây có lẽ là dự án tốn nhiều thời gian và công sức nhất kể từ khi mình bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu và giảng dạy. Tuy là dự án lớn nhất nhưng mình lại là người triển khai duy nhất, từ khâu lên ý tưởng, thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu đến viết bài. Trước khi bắt tay vào làm, mình vừa hứng khởi, háo hức, vừa căng thẳng và lo lắng.

Trong bài blog này, mình chia sẻ những cách mình làm để giúp dự án luôn tiến triển.

1. Dành một khoảng thời gian nhất định trong ngày cho dự án

Khi làm một nghiên cứu lớn, mình không thể chỉ dựa vào cảm hứng mà phải xây dựng được thói quen và tính kỷ luật để duy trì công việc trong một thời gian dài.

Hai tháng qua, mình đã xây dựng được một thói quen mới: mình thức dậy lúc 5:15 sáng, đi bộ quanh khu phố khoảng 30 phút, sau đó về tập trung viết từ khoảng 6 giờ đến 7:30 sáng. Trước khi đi bộ, mình pha trà và bật máy tính. Sau khi đi bộ về, mình chỉ cần tập trung làm việc. Chồng và con gái mình thường thức dậy lúc 7:30 sáng. Khi chồng con thức dậy,mình sẽ chuẩn bị bữa sáng và bữa trưa cho con mang đi lớp.

Khi con đi học rồi, mình có thể dành tiếp khoảng hai tiếng nữa cho dự án nếu không có việc gì quá gấp.

Dành ít nhất một tiếng đến một tiếng rưỡi mỗi buổi sáng để làm việc đã giúp dự án đạt được nhiều bước tiến lớn. Càng thấy dự án tiến triển, mình càng có thêm động lực và hào hứng để tiếp tục. Có nhiều hôm mình muốn ngủ thêm hoặc cảm thấy mất cảm hứng, nhưng mình vẫn cố gắng thật kỷ luật. Thật sự, ngay cả khi chỉ viết được một đoạn hay chỉ sửa lại những gì đã viết hôm trước, mình cũng cảm thấy hài lòng.

2. Suy nghĩ về dự án thường xuyên

Khi làm một dự án lớn, chắc chắn sẽ có lúc mình cảm thấy bế tắc. Nhiều lúc mình muốn bỏ cuộc vì nghĩ mãi mà chưa ra hướng giải quyết. Nhưng mình nhận ra rằng khi nghĩ sâu về một vấn đề trong một thời gian dài, một ý tưởng hoặc giải pháp sáng tạo sẽ dần xuất hiện.

Mấy năm trước, mình đọc một cuốn sách về cách tập trung sâu khi làm việc. Tác giả khuyên nên tận dụng những giây phút tưởng chừng như không làm việc, như xếp hàng ở siêu thị, đi bộ, lái xe, nấu cơm vân vân, để suy nghĩ thật sâu về một vấn đề khó. Lời khuyên này thật sự hữu ích với mình. Hai tháng qua, trong lúc đi bộ buổi sáng (và cả lúc lái xe), mình thường nghĩ về dự án lớn mình đang làm (đôi khi một cách rất tự nhiên).

Những giây phút như thế lại hiệu quả một cách bất ngờ: mình tìm được lời giải cho các vấn đề ngay cả khi không ngồi vào bàn làm việc!

3. Chia sẻ với mọi người về dự án đang làm

Khi làm một dự án khó và nhiều thử thách, mình thường sợ thất bại. Vì sợ mất mặt nên ban đầu mình rất ngại chia sẻ với người xung quanh về dự án. Nhưng mình nghĩ, dự án càng khó và càng dễ thất bại, mình càng cần chia sẻ với gia đình, đồng nghiệp và bạn bè. Điều này giúp mình có thêm động lực theo đuổi dự án đến cùng và làm tốt nhất trong khả năng có thể. Vì mọi người đều đã biết mình đang dành thời gian và năng lượng cho dự án, mình không thể cứ vì nản mà bỏ cuộc. Mỗi lần đạt được một bước tiến mới, mình lại chia sẻ với một đồng nghiệp trong khoa.

Ban đầu mình cũng không định theo đuổi dự án này, nhưng trong thâm tâm, mình biết mình phải hoàn thành nó. Mình không thích cảm giác bỏ dở điều gì đó khi mình đã có ý định làm. Vậy là khi nộp hồ sơ cho một giải thưởng của trường, mình viết rằng nếu được giải, mình sẽ dành thời gian để làm dự án này. Trong bản báo cáo công việc hằng năm, mình cũng viết rằng mình đang làm dự án này. Vậy là ai cũng biết rồi! Haha.

Mình nói với chồng mình rằng: “Bây giờ tất cả mọi người đều biết rồi, thì em phải hoàn thành nó và phải hoàn thành thật tốt!”

4. Xin sự giúp đỡ từ người khác

Trong kỳ học mùa Xuân năm 2026, mình tham gia một nhóm nhỏ về nghiên cứu do trường tổ chức. Các thành viên họp một lần mỗi tuần để chia sẻ về tiến độ nghiên cứu của mình. Một lần, người điều phối giao một “bài tập về nhà”, trong đó mình được yêu cầu liệt kê những người mình thường nhờ giúp đỡ trong nghiên cứu. Ai là người bạn thường gửi bài viết để đọc và nhận xét trước khi gửi đi? Ai là người bạn tìm đến khi cần xin lời khuyên về việc xin tài trợ nghiên cứu? Vân vân.

Mình chợt nhận ra rằng mình gần như không nhờ ai đọc bản thảo nghiên cứu cả. Mình thường trình bày ở hội thảo vài lần, sau đó sửa lại và gửi đến tạp chí. Mình không xin giúp đỡ vì ngại làm phiền người khác. Mình biết ai cũng bận cả và không muốn làm mất thời gian của họ. Nhưng người điều phối và các thành viên trong nhóm đều khuyên mình nên suy nghĩ thoáng hơn và hãy tìm sự giúp đỡ khi cần thiết.

Khi chủ động nhờ người khác giúp đỡ, nhiều người sẽ sẵn sàng hỗ trợ. Vì ai cũng bận, mình học được cách hỏi cụ thể khi xin nhận xét, thay vì nhờ đọc cả bài. Chẳng hạn, mình có thể hỏi thẳng: thiết kế nghiên cứu có ổn không, hoặc mình đã định vị bài viết trong đúng dòng nghiên cứu chưa.

Khi làm dự án lớn, dù đó là dự án của riêng mình, mình rất cần sự hỗ trợ và giúp đỡ từ người khác. Mình dần dần “dám”chia sẻ những gì mình đang viết với người khác và nhận thấy rất nhiều người sẵn sàng đọc và góp ý cho mình. Và mình cũng thường bảo mọi người chia sẻ những gì họ đang viết để mình hỗ trợ lại.

Nhìn lại hai tháng qua, mình nhận ra rằng để một dự án khó vẫn đảm bảo đúng tiến độ, không có công thức thần kỳ nào cả, chỉ là những việc nhỏ, làm đều đặn mỗi ngày: dành thời gian cố định cho dự án, để tâm trí luôn “chạy ngầm” với vấn đề ngay cả khi không ngồi vào bàn làm việc, chia sẻ với người xung quanh để tự tạo áp lực tích cực cho chính mình, và quan trọng không kém, học cách xin giúp đỡ thay vì ôm hết mọi thứ một mình. Bốn điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng với mình, chúng đã tạo ra khác biệt rất lớn. 

Nếu bạn cũng đang loay hoay với một dự án lớn nào đó, hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp ích được phần nào!

Cảm ơn bạn đã ghé đọc.

Trương Thanh Mai