Mặt trái của mạng xã hội

DA331260-F70E-44C7-8742-942DFF53C7FC

Một phần trong mảng nghiên cứu của tôi có liên quan đến mạng xã hội. Cụ thể, tôi nghiên cứu vai trò và ảnh hưởng của mạng xã hội như Facebook, Twitter hay các mạng phổ biến khác đến chính trị xã hội ở các nước đang phát triển, đặc biệt là ở Đông Nam Á. Tôi cũng rất thích các đề tài liên quan đến các phong trào xã hội, và sự khác biệt giữa phong trào xã hội trước và sau khi mạng xã hội trở nên phổ biến. Trước khi sang Mỹ làm nghiên cứu, tôi luôn nghĩ mạng xã hội là một công cụ đầy quyền lực, giúp người dân có cơ hội được chia sẻ và nói lên nguyện vọng của bản thân. Mạng xã hội cũng tạo ra sân chơi bình đẳng, cho phép chúng ta kết nối với những người cũng lý tưởng và suy nghĩ. Nhưng khi thật sự đi sâu vào nghiên cứu, quan điểm và góc nhìn của tôi đã thay đổi rất nhiều. Tôi luôn tự đặt câu hỏi, liệu ta có thể nhận được những thông tin sâu sắc qua mạng xã hội không, nếu việc chia sẻ thông tin quá dễ dàng như hiện nay? Những kết nối của chúng ta qua mạng xã hội có thật sự ý nghĩa không? Sử dụng mạng xã hội có khiến cuộc sống của ta tốt đẹp hơn, có chiều sâu hơn không?

Trong bài viết này, tôi muốn chia sẻ rằng, mạng xã hội thật ra có ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của chúng ta. Thật kỳ lạ, tôi là người sử dụng mạng xã hội khá thường xuyên và tích cực, nhưng thời gian gần đây, tôi bỗng cảm thấy mệt mỏi và thật sự đang học cách hạn chế sử dụng mạng xã hội, cụ thể là Facebook và Twitter.

Mạng xã hội có thể đánh cắp sự tự tin trong ta

Khoảng một năm trước, tôi lập một tài khoản Twitter để kết nối với cộng đồng nghiên cứu ở Mỹ. Ban đầu, tôi muốn sử dụng Twitter để chia sẻ và “quảng bá” nghiên cứu của bản thân. Nhưng Twitter cũng giúp tôi biết đến những nghiên cứu và thành tựu của các bạn nghiên cứu sinh ở các trường khác khắp nước Mỹ.  Và mỗi lần vào Twitter, tôi lại được cập nhận những tin vui của bạn bè xung quanh như ai vừa nhận được tenure track job ở một trường Đại học, ai vừa có bài báo khoa học mới được xuất bản, ai vừa nhận được một grant lớn để làm nghiên cứu. Thật lòng, những thông tin ấy khiến tôi thật sự căng thẳng và lo lắng. Tôi lo lắng cho bản thân mình, liệu có bao giờ tôi đạt được những thành tựu ấy không. Tôi cũng khát khao được dạy và làm việc ở một trường Đại học, nhưng trường nơi tôi học không phải top 5, top 10 ở Mỹ, liệu có bao giờ tôi đạt được những điều tôi muốn không? Mặc dù một chút ghen tị cũng tốt bởi nó tiếp thêm cho ta động lực để cố gắng và vươn lên trong cuộc sống. Nhưng ghen tị  cũng lấy đi của ta năng lượng và thời gian mà lẽ ra ta nên dành để tập trung vào cuộc sống của mình.

Những kết nối trên mạng xã hội phần lớn không có ý nghĩa trong cuộc sống của ta

Có dạo, sáng nào trước khi ngủ dậy tôi cũng kiểm tra Facebook. Lý do là bởi tôi sợ sẽ bỏ lỡ những chia sẻ, những tin nhắn của bạn bè. Nhưng dần dần tôi nhận ra, thật ra nếu không có những mối quan hệ trên mạng, cuộc sống của tôi vẫn tốt đẹp và diễn ra bình thường. Ngẫm lại, mối quan hệ ý nghĩa nhất trong cuộc sống của tôi là gia đình và những bạn bè thân thiết. Đó là chồng tôi, em gái tôi, mẹ tôi và một vài người bạn thân. Mấy tuần gần đây, tôi học cách giảm kết nối và trò chuyện với những người bạn xã giao trên mạng, và thay vào đó là gọi điện trò chuyện với mẹ tôi và em gái tôi hàng ngày. Tôi cảm thấy cuộc sống ý nghĩa hơn hẳn

Không ai có thể thay đổi được quan điểm của người khác trên mạng xã hội

Nhiều người nghĩ rằng, nếu chia sẻ quan điểm và suy nghĩ lên mạng xã hội, họ có thể thay đổi được thế giới quan, nhân sinh quan và hành vi của người khác. Nhưng khi những tư tưởng khác biệt gặp nhau trên mạng xã hội, kết quả thường thấy là những lời mạt sát, xúc phạm và tranh cãi vô bổ không cần thiết. Dạo gần đây, tôi thấy người ta tranh cãi quá nhiều về dịch Covid-19. Tôi thấy những tranh luận liên quan đến Việt Nam hay Châu Âu đối phó với dịch tốt hơn, rồi những chê bai dành cho nước này hay nước kia thật hết sức mệt mỏi. Tự nhiên lại thấy người trong một nước trở nên chia rẽ, và ít dành cảm thông cho nhau. Điều tôi thấy thiếu vắng là ít khi người ta hỏi “Tại sao”. Người ta tranh cãi nhau ai làm tốt hơn ai, mà ít ai hỏi “Tại sao người ta lại làm theo cách mà người ta đang làm?”. Đặt câu hỏi tại sao sẽ giúp ta đi sâu vào vấn đề, giúp ta bớt ngỗ ngược và tin tưởng một cách mù quáng vào thông tin nhận được. Và ta không thể thay đổi được người khác. Sự thay đổi phải đến từ bên trong mỗi người, ta chỉ thay đổi khi trải nghiệm, suy nghĩ của ta đạt đến một độ chín muồi nào đó.

Mạng xã hội lấy đi thời gian và năng lượng thực hành “deep work” (làm việc sâu)

Làm nghiên cứu yêu cầu tôi phải suy nghĩ và phân tích rất sâu. Nói cách khác theo đuổi con đường nghiên cứu, tôi phải học cách làm việc thật sâu, học cách không bị xao nhãng khi làm việc. Nhưng nhiều khi tôi cứ nóng lòng muốn kiểm tra mạng xã hội xem có thông tin gì mới không, có ai nhắn tin hay kết nối với mình không. Và thế là, dòng suy nghĩ bị đứt quãng, sự tập trung bị ảnh hưởng.

Tôi đang học cách làm việc sâu, biến “Deep work” thành một thói quen hàng ngày. Tôi tin rằng, “deep work” sẽ giúp tôi tạo ra những sản phẩm có giá trị, đóng góp vào kiến thức khoa học của xã hội.

Từ giờ, tôi sẽ hạn chế chia sẻ những bài viết trên trang blog này lên Facebook (đặc biệt là Facebook cá nhân). Tôi sẽ cố gắng viết thường xuyên nhất có thể, và tôi tin rằng, nếu bạn vẫn đọc những gì tôi viết, thì có lẽ chúng ta đã thật sự có những kết nối sâu sắc!

Cảm ơn bạn rất nhiều, và chúc bạn thứ hai nhiều niềm vui!

Stay safe and healthy!

Thanh Mai

14 thoughts on “Mặt trái của mạng xã hội

  1. Bài viết hay quá chị. Em không thích MXH nhưng vì thói quen, em vẫn dành nhiều thời gian cho Facebook, Instagram, Twitter,… Đôi khi cũng bị cuốn theo những tranh cãi vô bổ trên mạng xong cũng chẳng thu lại gì ngoài sự bực bội. Vậy nên em đang cố gắng hạn chế thời gian cho MXH để tập trung vào những thứ quan trọng hơn.

    Liked by 1 person

    1. Cảm ơn em đã ghé thăm blog! Đúng rồi em ạ. Thật sự chị thấy tranh cãi trên mạng rất vô bổ và không có ý nghĩa. Tự nhiên lại mang thêm mệt mỏi cho bản thân. Chị đã nghiệm ra điều đây và giờ đây chị muốn dành thời gian cho những điều ý nghĩa. Chúc em thật nhiều niềm vui nhé:)

      Liked by 1 person

  2. Em rất đồng tình với chị về ý kiến bạn không thể thay đổi quan điểm của người khác trên mạng xã hội. Em có tham gia một MXH về viết blog, nghĩa là trên MXH mình chỉ post những bài blog và sẽ có những người khác vào đọc và comment nếu muốn. Và em thấy có những comment không đồng ý với quan điểm của tác giả, nhưng sao họ lại dùng những câu chữ rất tiêu cực và nặng nề (mặc dù họ không hề nói tục chửi thề). Đối với những ai cỡ tuổi em (20 tuổi trở lên) thì tâm lý vững vàng hơn và sẽ hiểu đâu là comment mang tính xây dựng, đâu là comment không cần màng đến. Nhưng đối với một số người dùng nhỏ tuổi hơn (như là các em học sinh chẳng hạn), khi các em nêu quan điểm của mình trên MXH mà lại đọc được những comment tiêu cực như thế, thật đáng lo lắng cho tâm lý của các em ấy.

    Tuy nhiên em muốn hỏi: Em vẫn muốn bày tỏ quan điểm của mình, như là viết blog chẳng hạn và em cũng muốn có người đọc. Nếu không chia sẻ trên MXH thì mình còn nền tảng nào/cách nào không ạ? Em thì thấy thế này: Bước đầu em vẫn chia sẻ các bài viết của mình trên MXH, về sau có thể “lui dần” giống như chị một khi đã có lượng người theo dõi blog wordpress nhất định. Em follow WP của chị nên không cần lên FB em vẫn biết chị post bài mới.

    Em chúc chị tiếp tục phát triển công việc full time và em rất thích đọc những quan điểm của chị trên blog này.

    Like

    1. Cảm ơn em nhiều! Chị cũng đồng ý với quan điểm của em, điều dở nhất của MXH là khiến người ta dễ dàng lên án, chỉ trích mà không cần suy nghĩ đến hậu quả lời nói của mình. Chắc chắn người ta sẽ lịch sự và chú ý đến lời nói, câu chữ hơn khi tranh cãi trực tiếp ngoài đời.

      Chị không phủ nhận hoàn toàn lợi ích của MXH. Chị nghĩ nếu mới viết blog thì MXH là một công cụ tốt để đưa các bài viết của em đến với người đọc.

      Cảm ơn em đã ghé đọc blog! Chúc em một ngày mới vui 🙂

      Liked by 1 person

  3. Bài viết của chị hay quá, đúng như suy nghĩ của em vậy; em đã tìm cách hạn chế mạng xã hội nhất có thể; thậm trí em bỏ theo dõi tất cả mọi người, group, fanpage; facebook gần như trống rỗng; nhưng vẫn muốn vào như một thói quan, vẫn hi vọng ai đó nhắn tin cho mình. Em đang tìm cách thoát ra nó bằng cách quan tâm đến nhiều thứ khác hơn, như việc sáng tạo nội dung trên website cá nhân, edit video youtube, học thêm nhiều thứ mới :’)

    Like

  4. Mình thấy cái gì cũng có hai mặt, nếu lạm dung nhiều thì nó xấu nhưng biết dùng đúng thì nó cũng nhiều cái hay, MXH cũng chứa nhiều kiến thức mình cần học, cũng có hình ảnh đẹp , chia sẻ rất hay và thú vị .

    Like

  5. Xin chào chị Mai,
    Đọc bài viết này và một số bài viết khác của chị em cảm thấy ấm áp quá, em muốn để lại một chút suy nghĩ gửi gắm tới chị vì những dòng chữ trên đã thực sự truyền cảm hứng và cho em một góc nhìn mới. Qủa thực em cũng có cảm giác bản thân đang dành quá nhiều thời gian quý báu để sử dụng mạng xã hội, em cũng cảm thấy khá là mệt mỏi khi sử dụng nhiều và liên tục như thế. Mặc dù công nhận là mạng xã hội giúp em tiếp cận với nhiều nguồn tri thức thật nhưng bằng cách nào đó, em cũng phải trả một cái giá để tiếp nhận nguồn tri thức đó, em nghĩ đó là thời gian và sự tập trung của em. Đến thời điểm này, em cũng đã hạn chế hơn trước trong việc sử dụng MXH, sau khi đọc thêm bài viết này của chị em càng có thêm niềm tin và động lực làm tiếp và thường xuyên hơn. Cảm ơn chị Mai rất nhiều, thật vui khi e tìm thấy chị và đọc những bài viết của chị. Em cảm nhận được sự chân thành, sự tận tâm của chị trong từng bài viết. Hy vọng trong thời gian tới chị sẽ viết thêm nhiều bài viết hơn. Chúc chị thật nhiều sức khỏe và bình an ạ.

    Like

  6. Cảm ơn vì bài viết của chị
    Em cũng đồng tình với quan điểm MXH quả thực mang lại những ảnh hưởng tiêu cực hơn tích cực với chúng ta

    Like

Xin mời bạn để lại comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s