Chào các bạn, Bài viết tuần này sẽ chia sẻ những cuốn sách tôi đã đọc trong vòng 6 tháng qua. Phần lớn là những cuốn sách tôi tranh thủ đọc trước khi ngủ hoặc trên các chuyến bay khi đi hội thảo, hoặc đi thực địa tại châu Á.
Hôm qua, tôi tình cờ đọc được một bài báo về những khó khăn mà các học giả nữ gặp phải khi vừa có con nhỏ vừa đi thực địa xa nhà, đặc biệt là những chuyến thực địa ở nước ngoài. Tôi rất đồng cảm với bài viết và cảm thấy như thể tác giả đang viết ra những suy nghĩ ẩn sâu trong lòng mình vậy. Bài báo đó có tên “Combining intercontinental parenting and research: Dilemmas and strategies for women" của Tiến sĩ Aili MariTripp, hiện đang công tác tại University of Wisconsin-Madison. Đối với tôi, khó khăn lớn nhất khi vừa có con nhỏ vừa làm nghiên cứu là sắp xếp thời gian để đi thực địa dài ngày ở ngoài nước Mỹ. Cũng như Tiến sĩ Aili Tripp, trước mỗi chuyến đi, vợ chồng tôi thường cân nhắc ba lựa chọn.
Tôi sinh con đầu lòng khi bước vào năm cuối của chương trình tiến sĩ. Một giáo sư trong khoa đã vô cùng ái ngại và thậm chí đã chia sẻ với một người bạn của tôi rằng, “Tôi sợ Mai sẽ không thể vừa nuôi con vừa hoàn thành luận án được?” Một người bạn khá thân cũng từng hỏi tôi, “Cậu nghĩ cậu có thể tốt nghiệp được không?” Khi đã đi làm, tôi vẫn thường xuyên nhận được những ánh nhìn cảm thông và câu hỏi về các phương pháp để có thể hài hòa việc nuôi con và công việc giáo giảng viên đại học đầy áp lực. Đôi khi tôi bắt gặp ánh nhìn và nhận được những câu hỏi ấy ở các hội thảo chuyên ngành. Dù được/bị hỏi rất nhiều lần, tôi luôn bối rối vì không biết phải trả lời thế nào. Tôi thường chỉ cười cười rồi nói, thật ra có con giúp tôi sử dụng thời gian hiệu quả hơn và có thêm động lực để làm tốt công việc của mình.
Có 3 quốc gia mình có thể gọi là nhà: Việt Nam, Anh, và Mỹ. Mình sinh ra và lớn lên ở Việt Nam. Đến năm 26, tuổi mình có cơ hội học thạc sĩ và làm việc 2 năm ở Anh. Đến năm 29 tuổi, mình sang Mỹ học tiến sĩ, và hiện tại mình đã an cư, lập nghiệp ở Mỹ. Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ nhưng điểm khác biệt thú vị giữa nước Anh và nước Mỹ. Chính trị Mỹ là nước một chính thể cộng hoà tổng thổng (Presidential system). Ở Mỹ không có vua hoặc nữ hoàng, vì vậy Tổng thống đóng hai vai trò vừa là nguyên thủ quốc gia hay là người đứng đầu nhà nước (head of state) và là người đứng đầu chính phủ (head of government). Người dân sẽ trực tiếp bầu tổng thống 4 năm một lần. Mỗi tổng thống có thể được bầu tối đa 2 nhiệm kỳ (8 năm). Vì là người đứng đầu chính phủ, nên Tổng thống là người lãnh đạo của nhánh hành pháp (Executive branch) và chịu trách nhiệm về việc thực thi luật pháp, chỉ huy quân đội và tiến hành quan hệ ngoại giao. Tổng thống bổ nhiệm các thành viên nội các (tương đương ở Việt Nam là các bộ) để giám sát các bộ phận và cơ quan chính phủ khác nhau. Nhánh lập pháp (quốc hội) có hai viện, bao gồm Thượng viện và Hạ viện. Thành viên của Quốc hội được bầu bởi công dân của bang và quận nơi họ sống. Có thể thấy là ở Mỹ người dân sẽ bầu tổng thống và bầu người đại diện trong quốc hội riêng rẽ nhau. Vì thế Hệ thống chính trị của Mỹ được đặc trưng bởi sự phân chia quyền lực nghiêm ngặt giữa các nhánh hành pháp, lập pháp, và tư pháp, với mỗi nhánh có quyền lực và trách nhiệm riêng biệt. Anh là một chính thể đại nghị (Parliamentary system), như tên gọi của nó, yếu tố cơ bản chính trong hệ thống chính trị của Anh là Nghị viện (Parliament). Ở Anh, vua hoặc nữ hoàng đóng vai trò là nguyên thủ quốc gia hay là người đứng đầu nhà nước (head of state). Hiện tại King Charles III là nguyên thủ quốc gia. Tuy nhiên vua hoặc nữ hoàng không thật sự có quyền lực. Vai trò của vua hay nữ hoàng chủ yếu mang tính biểu tượng và lễ nghi. Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ (head of government). Quyền lực thật sự ở Anh nằm trong quốc hội và thủ tướng, không phải vua hay nữ hoàng. Khác với tổng thổng ở Mỹ, người dân Anh không trực tiếp bầu thủ tướng. Người dân sẽ bầu người đại diện ở Hạ Viên ở Quốc hội. Đảng nào có nhiều ghế nhất ở Hạ Viện sẽ trở thành đảng cầm quyền trong quốc hội Anh. Và thủ tướng Anh là người lãnh đạo của đảng chính trị đang cầm quyền trong Quốc hội. Thủ tướng Anh không có nhiệm kỳ cố định như tổng thống Mỹ. Thủ tướng có thể bị loại bỏ nếu đang cầm quyền mà không còn sự tín nhiệm của các thành viên ngay trong đảng của mình. Khác với Mỹ, hệ thống chính trị của Anh có sự hợp nhất quyền lực giữa nhánh hành pháp và lập pháp, với Thủ tướng và các bộ trưởng khác là thành viên của Quốc hội và tham gia tích cực vào quá trình lập pháp.
Mình và Alice tình cờ quen nhau trong một lần đi tình nguyện ở Arizona. Gần đây, cô bạn có tâm sự với mình chuyện tình yêu với một anh chàng tên Bob. Alice và Bob đã hẹn hò được một thời gian dài và họ thực sự yêu thương nhau. Tuy nhiên, gần đây, Alice phát hiện ra rằng Bob thường xuyên giữ bí mật với cô về việc tiêu tiền của mình và thậm chí còn lừa dối cô về một khoản chi tiêu lớn. Ban đầu, Alice cảm thấy bất bình và tức giận, nhưng vì cô yêu Bob và không muốn đối mặt với sự mâu thuẫn giữa hình ảnh tốt đẹp về anh ta và hành vi thực tế của anh ta, cô bắt đầu tìm ra các lí do để biện hộ cho anh ta. Alice bắt đầu tự thuyết phục rằng Bob có lẽ cần phải giữ bí mật với cô về việc tiêu tiền vì anh ta muốn bảo vệ cô hoặc vì có những áp lực riêng từ công việc hoặc gia đình. Cô cũng bắt đầu tìm thấy các lỗi của mình trong mối quan hệ và tự trách bản thân là cô không đủ tốt để Bob tin tưởng chia sẻ mọi điều với cô. Câu chuyện của Alice khiến mình nghĩ đến một hiện tượng tâm lý thú vị, tồn tại trong mỗi con người chúng ta. Đó là: Bất hoà nhận thức (Cognitive Dissonance).
SUNFLOWER FIELDS 